Sommige mensen zullen misschien verbaasd zijn dat ik hoogbegaafden, net als ADHD-ers en Autisten, ook zie als creatieve chaoten. Het is zo dat er meerdere overeenkomsten zijn met deze labels en hoogbegaafdheid dan je in de eerste instantie misschien zou denken. In ieder geval zijn zowel chaotisch zijn (denk bijvoorbeeld maar aan de term ‘verstrooide professor’), als creativiteit kenmerken die horen bij hoogbegaafdheid. Veel mensen zien hoogbegaafdheid als iets positiefs, wat het natuurlijk ook wel is, maar het is meer dan alleen een hoog IQ. Daarnaast denken en leren hoogbegaafden anders net als andere creatieve chaoten. Dit kan zowel voor als nadelen opleveren.

Wat is hoogbegaafdheid?
Hoogbegaafdheid is zoals eerder genoemd meer dan alleen een hoog IQ. Er zijn mensen die het wel alleen zien als een hoog IQ, maar ik hou persoonlijk de meest gangbare definitie aan (en die gaat er vanuit dat het meer is). Het is naar mijn idee ook een manier van denken. Over het algemeen worden 3 basis kenmerken beschouwd bij hoogbegaafdheid:

1.-hoge intellectuele capaciteiten (IQ hoger dan 130)

2.-hoge mate van creativiteit

3.-sterke motivatie en taakgerichtheid (komt niet altijd even duidelijk tot uiting)

Wanneer iemand een IQ-score tussen de 120 en 130 heeft spreekt men van begaafden. Deze doelgroep kan ook tegen dezelfde problemen aanlopen als hoogbegaafden en ook kunnen begaafden creatiever zijn dan gemiddeld en een sterke motivatie en taakgerichtheid hebben. Vermoedelijk zijn er aardig wat mensen in Nederland begaafd, maar ion vergelijking met mensen die een gemiddeld IQ hebben zijn het er nog steeds weinig. Een IQ van 100 is namelijk gemiddeld en mensen met een gemiddeld IQ komen ook meer voor dan mensen met een hoog of een laag IQ.

Problemen waar (hoog)begaafden mee te maken kunnen krijgen
(Hoog)begaafdheid kan erg lastig zijn, bijvoorbeeld doordat je erg veel nadenkt en daar soms niet meer uit kan komen of niet kan stoppen, doordat je anderen niet altijd begrijpt en anderen jou niet altijd begrijpen. Ook kunnen kenmerken van ADHD en kunnen er een aantal kenmerken van autisme overeenkomen met (hoog)begaafdheidskenmerken. Het snel wisselen van interesses, waardoor je iets niet afmaakt en het willen geven van meer informatie dan waar men op zit te wachten, zijn hier goede voorbeelden van. Natuurlijk is iedere hoogbegaafde persoon ook anders en wat voor de ene geldt, geldt niet altijd perse voor de ander. Verdere problemen waar hoogbegaafden mee te maken kunnen krijgen zijn:

-Onderpresteren: Dit kan komen doordat volwassenen te weinig waardering hebben voor wat het kind eigenlijk kan en wil, maar dit kan ook komen door onzekerheid, faalangst, sociale druk of door andere problemen. Ook gaat (hoog)begaafdheid vaak samen met dyslexie, asperger en ADHD. Deze labels kunnen er ook voor zorgen dat een (hoog)begaafd kind onderpresteert.

-Gepest worden of buiten de groep vallen: evenals bij andere labels wordt vaak opgemerkt dat het kind “anders” is dan de rest.

-Faalangst: Dit komt door het stellen van te hoge eisen en het gevoel dat de hoogbegaafde alles moet kunnen vanwege perfectionisme.

-Schooluitval: Ook staan mensen er vaak niet bij stil dat hoogbegaafdheid soms kan leiden tot schooluitval. Er zijn net zo veel hoog- als laagbegaafden die hun school niet afmaken vanwege klachten die bij hun label horen.

Er wordt vaak gezegd dat het belangrijk is om een hoogbegaafd kind gemotiveerd te houden door ruimte te geven voor eigenheid en de behoefte om te onderzoeken. Dit betekent niet dat een kind overspoeld moet worden met werk, maar dat een kind ook werkjes aangeboden krijgt die aansluiten op de manier van denken van het hoogbegaafde kind. Een veilige omgeving is ook belangrijk. Volgens ons houdt dit in dat een kind het gevoel heeft dat hij of zij zichzelf mag zijn. Juist (hoog)begaafde kinderen zijn gevoelig voor het ontwikkelen van negatieve faalangst (die ervoor zorgt dat een kind gaat onderpresteren) en daarom is het extra belangrijk om de focus te richten op wat het kind wel kan.

Beelddenken
Volgens onderzoeker Linda Kreger hebben de meeste (hoog)begaafden de gave van beelddenken (naar schatting 75%). Ze vindt dat scholen te veel auditief gericht zijn en denkt dat (hoog)begaafde leerlingen zich daardoor vaak niet begrepen voelen en motivatie kunnen verliezen. Verder zegt Linda Kreger dat het voor de (hoog)begaafde leerling erg belangrijk is dat consequent wordt uitgelegd waarom iets moet en wat ergens achter zit. Als dit niet gebeurt kunnen ze vastlopen omdat ze niet snappen met welk doel ze iets doen.

Top down leren
Hoogbegaafde kinderen leren voornamelijk “top down”. Dit wil zeggen dat ze zich eerst willen verdiepen in de hoofdzaken en eerst willen weten waarom, voordat ze zich met details of oefeningetjes bezig gaan houden. Wanner een hoogbegaafd kind vraagt waarom iets moet of waarom iets is zoals het zal dit kind altijd beter verder kunnen met zijn of haar taken wanneer er antwoord wordt gegeven op de vraag. Een hoogbegaafd kind kan ook zelf gaan proberen te bedenken waarom iets moet en dit kan bijvoorbeeld tot concentratie problemen leiden. Hoogbegaafde kinderen willen graag bij het leren een hoofdlijn hebben en daarnaast vaak een logica achter een opdracht.

Hoogbegaafdheid en IQ testen
Door eventuele bijkomende problemen kan het soms lastig zijn om (hoog)begaafdheid vast te stellen. Er zijn testen die zich voornamelijk richten op het meten van IQ. In dit geval is iemand eigenlijk pas hoogbegaafd wanneer iemand naast een IQ van 130 ook creatiever is dan gemiddeld en een aanleg heeft voor een sterke motivatie en taakgerichtheid. Er zijn ook testen waarbij de laatste twee eigenschappen ook worden getest. Verder zijn er ook verschillende IQ testen. Sommige testen meten ook kennis en andere testen meten alleen inzicht. Wanneer er sprake is van faalangst of etiketjes als dyslexie, AD(H)D of autisme dan kan het moeilijker worden om een IQ goed te meten. Faalangst, en eigenschappen van AD(H)D en autisme kunnen ervoor zorgen dat er concentratie problemen ontstaan en bij faalangst kunnen er zelfs black-outs optreden wanneer iemand een test doet. Dyslexie kan invloed hebben op hoe iemand een talig onderdeel vaan IQ test uitvoert. Dergelijke factoren kunnen een score minder betrouwbaar maken. Ook kan een diagnose natuurlijk verkeerd gesteld worden. Hoogleraar James Webb gelooft bijvoorbeeld dat er veel kinderen en volwassenen zijn met de diagnose AD(H)D of asperger, terwijl deze eigenlijk hoogbegaafd zijn. AD(H)D, autisme en hoogbegaafdheid hebben zoals eerder genoemd overeenkomstige karakter eigenschappen. AD(H)D-ers en autisten zijn ook net als hoogbegaafden creatiever dan gemiddeld en als ze intelligent zijn en een sterke motivatie en taakgerichtheid hebben is er kans dat ze hoogbegaafd zijn. Het kan dan natuurlijk ook zo zijn dat iemand zowel hoogbegaafd is als een AD(H)D-ers of een autist.

Natuurlijk is een IQ-test een mooie indicatie voor je (cognitieve) kunnen, maar daarnaast is een IQ-test een moment-opname en kan er van alles meespelen waardoor je de ene keer hoger scoort dan de andere keer. Er zijn genoeg dingen waar “minder intelligente mensen” beter in kunnen zijn. Verder is het van belang te benoemen dat er verschillende definities zijn van intelligentie. Muzikaliteit, creativiteit, sociale intelligentie, EQ en praktische intelligentie worden bijvoorbeeld helemaal niet (of bijna niet) getest tijdens een IQ-test, terwijl dit volgens sommigen wel onderdelen zouden kunnen zijn van intelligentie. Je kan je dus afvragen of hoogbegaafdheid wel echt alles zegt over iemands zijn/haar gehele cognitieve functioneren. Ook wordt er gezegd dat een IQ test eigenlijk alleen gericht zou moeten zijn op inzicht. Maar het is nog best lastig te bepalen hoe je echt alleen op inzicht kan testen. Wanneer een kind bijvoorbeeld is opgevoed door wolven zou dit kind erg veel extra uitleg nodig hebben bij onderdelen van een IQ test om  überhaupt te begrijpen wat de bedoeling is. Veel wat ons is aangeleerd beschouwen we als vanzelfsprekend en veel daarvan zien we niet eens meer als aangeleerd. Er is veel meer aangeleerd dan we doorgaans door hebben. Als er bij een IQ test een onderdeel is wat taalkundig inzicht meet, wordt het eigenlijk al helemaal lastig. Taal is namelijk altijd aangeleerd. Iemand kan wel inzicht hebben in een taal, maar wanneer iemand bijna niet of niet in aanraking gekomen is met een bepaalde taal kan iemand er ook geen of bijna geen inzicht in hebben ontwikkeld. Dus wanneer er bijvoorbeeld getest wordt in hoeverre iemand verbanden ziet in minder gebruikelijke Nederlandse woorden, heeft iemand met veel kennis van verschillende talen een groot voordeel. Veel woorden zijn namelijk afgeleid uit andere talen. Wanneer je iets herkent in deze woorden, omdat je ook kennis hebt van de Engelse of Franse taal is het al een stuk makkelijker. Wanneer iemand hier geen kennis van heeft zal iemand al minder goed presteren op een dergelijk onderdeel. Terwijl dit eigenlijk niet betekent dat deze persoon geen potentie in zich heeft om dit inzicht te ontwikkelen.

Positieve kenmerken
Tot slot hebben we van (hoog)begaafdheid de meest vindbare positieve kenmerken van websites, gevonden via Google, op een rijtje gezet (ook hier geldt weer dat je als (hoog)begaafde vaak een aantal van deze kenmerken hebt, maar dat je ze niet allemaal hoeft te hebben):

  • Creatief
  • Intelligent
  • Taalkundig en/of een zeer goed ruimtelijk inzicht
  • Gevoel voor humor
  • Gemotiveerd
  • Eigenwijs
  • Artistiek
  • Muzikaal
  • Veel kennis, vaak andere soort kennis dan de meeste mensen hebben
  • Goed kunnen organiseren
  • Goed kunnen concentreren
  • Inventief in vinden van verklaringen

Bronnen:

Beren van jou weg. (z.j.) Op het web

http://www.berenvanjouwweg.nl/

Bibliotheek.nl (z.j) Op het web

http://www.bibliotheek.nl/thema/opvoeding-en-onderwijs/hoogbegaafdheid/14325.hoogbegaafdheid–meer-dan-een-hoog-iq.html

Gedragsproblemen-kinderen.info. (z.j.) Op het web

http://gedragsproblemen-kinderen.info/Typen_Hoogbegaafdheid.htm

Hoogbegaafd.nu (2008) Op het web

http://www.hoogbegaafd.nu/wat-is-hoogbegaafdheid.html

Ieku.nl. (2012) Op het web

http://www.ieku.nl/ieku-leerkrachten/tips-voor-begeleiding-van-hoogbegaafde-leerlingen/

Kulpers en van Kempen. (2012) Op het web

http://www.xi2.nl/index.html

Matildafonds.nl. (z.j.) Op het web

http://www.matildafonds.nl/12/hoogbegaafdheid

Pharosnl.nl. (1996) Op het web

http://www.pharosnl.nl/?adhd-of-hoogbegaafd

Smartease.nl. (2010) Op het web

http://www.smartease.nl/wordpress/?page_id=58HYPERLINK

http://www.smartease.nl/wordpress/?page_id=58&all=1″&HYPERLINK

http://www.smartease.nl/wordpress/?page_id=58&all=1″all=1

Terecht bezorgde ouders. (z.j.) Op het web

http://www.terechtbezorgdeouders.nl/handtekening.htm

creatievechaoot.wordpress.com |alle rechten voorbehouden 2012|