Om te beginnen zal ik een schets geven van de meest gangbare ideeën over autisme, met name de klachten die samen kunnen gaan met autisme. Vervolgens ga ik wat dieper in op de positieve kijk op autisme.

De traditionele kijk op autisme
Autistische mensen zijn vaak veel op zichzelf gericht. Het hoofdkenmerk van autisme (de minder leuke kant) betreft problemen op het gebied van de sociale interactie. Daarnaast werken verbale en non-verbale communicatie anders dan bij een gemiddeld persoon. De term autisme geeft aan dat het gaat om in zichzelf gekeerde kinderen of mensen, want ‘autos’ betekent in het Grieks ‘zelf’. Op dit moment wordt meestal onderscheid gemaakt tussen 3 veel voorkomende hoofdvormen van autisme. Er zijn nog een aantal soorten autisme, maar omdat deze of minder vaak voorkomen of omdat het discutabel is of ze echt bij de groep van het autisme spectrum horen benoemen we de 3 meest genoemde vormen.

Klassiek autiusme:
De eerste is klassiek autisme, welke door Leo Kanner is beschreven. Iemand is autistisch als er sprake is van:

-Kwalitatieve “beperkingen” in het contact met andere mensen.

-Kwalitatieve “beperkingen” in communicatie en taalgebruik.

-Beperkte, zich herhalende stereotiepe patronen van gedrag, belangstelling en activiteiten, waarbij sprake is van een “stoornis” in de verbeelding.

Deze vorm van autisme gaat vaak samen met een verstandelijke beperking, maar dit is zeker niet altijd het geval. Al inn de jaren 90 ging men ervan uit dat 80% van de klassieke Autisten daarnaast een verstandelijke beperking heeft. Autisme (vooral asperger) kan ook vaak samen gaan met een hoge intelligentie.

Asperger:
De tweede vorm van autisme is asperger. Mensen en kinderen met asperger hebben wel problemen in sociale en communicatieve vaardigheden, maar er is geen algemene achterstand in de taalontwikkeling en de cognitieve ontwikkeling.

PDD-NOS:
De derde, veel voorkomende, vorm van autisme is PDD-NOS. Dit houdt in dat er sprake is van een aan autisme verwante “stoornis”, maar de NOS staat voor Niet anderszijds Omschreven. Dit wil zeggen dat PDD-NOS een soort rest categorie is, waarbij de kenmerken van autisme in mindere mate aanwezig zijn, maar waarbij er wel problemen zijn op sociaal en sociaal-emotioneel gebied.

Nog maar 1 soort autisme
In de nieuwste DSM (het psychiatrisch handboek waarin alle labels beschreven staan) zijn deze verschillende vormen van autisme verdwenen. Sommige mensen vinden dat dit voordelen heeft, anderen spreken juist van nadelen, omdat de verschillende typen autisten verschillend zijn. In mijn omgeving heb ik wel eens gehoord dat mensen met een normale (of hoge) intelligentie en/of een wat minder opvallende vorm van autisme, bang waren of zijn dat mensen hen verkeerd zouden gaan zien. Zo zouden ze hen kunnen gaan zien als autisten met een verstandelijke beperking en/of als autisten die heel ander (veel heftiger) gedrag kan vertonen dan ze zelf eigenlijk vertonen. Dat mensen bij autisme direct denken aan een Rain Man of aan een andere heftige vorm van autisme gebeurt nu al vaak. Wel wordt er nu duidelijk een mate van “ernstigheid” aangegeven bij een diagnose voor autisme.

Een andere kijk
Hier boven staan veel voorkomende kenmerken van autisme beschreven. Helaas zijn deze omschrijvingen slechts gericht op de negatieve kenmerken die bij autisme kunnen horen.

Verder is iedere autist natuurlijk anders en wat voor de ene autist wel geldt kan voor de andere niet gelden. In mijn omgeving hoor ik vaak dat autisten het zelf vooral lastig vinden dat ze anders zijn, zich niet begrepen voelen door de omgeving en dat de omgeving hen niet altijd lijkt te begrijpen. Ik vermoedt dat wanneer de wereldbevolking voor 80% zou bestaan uit mensen met hersenen die werken zoals bij een autistisch persoon dat de 20% die wij nu normaal noemen een “stoornis” zou hebben. Er zijn naast kenmerken van autisme die erg lastig kunnen zijn ook een hoop positieve kenmerken. Wij zijn niet de enige die er zo over denken.

Temple Grandin
Temple Grandin is een vrouw die de diagnose autisme heeft. Ze is een bekende wetenschapper geworden, omdat ze meer ethisch verantwoorde en efficiëntere slachthuizen heeft ontworpen, met veel succes. Temple Grandin heeft een minor psychologie gedaan tijdens haar studie en mede omdat ze zelf autistisch is heeft ze hier een andere kijk op ontwikkeld.

Autisme en creativiteit
De meningen over autisme en creativiteit zijn nogal verdeelt. Soms zeggen ze dat autisten minder creatief zijn, omdat ze niet goed om kunnen gaan met nieuwe en onverwachtse situaties.
Volgens de wetenschapper Temple Grandin zijn autisten echter op vele gebieden creatiever dan gemiddeld. Autisten zijn juist eerder in staat om “out of the box” te denken en op technisch gebied zijn ze vaak erg creatief. Volgens Grandin hebben autisten de potentie om creatief te zijn op het gebied van beeldhouwen en tekenen, maar ook op het gebied van ruimtelijke wiskunde en bepaalde takken van de wetenschap, omdat ze een situatie voor zich kunnen zien als een filmpje. Het komt er volgens haar op neer dat autisten creatiever kunnen zijn dan gemiddeld, als ze maar genoeg tijd en voorspelbaarheid hebben om iets te bedenken. Omdat autisten inderdaad vaak niet goed om kunnen gaan met nieuwe en onverwachtse situaties, kunnen ze niet altijd creatief zijn op commando, maar de aanleg is er dus wel degelijk.

Details
Wat volgens Grandin zeer belangrijk is, is dat mensen en kinderen met autisme ruimte krijgen voor hun gerichtheid op details. Mensen met autisme zien vaak geen enkel detail over het hoofd en dit kan zeer voordelig zijn, want details zijn essentieel in onze samenleving. In de wetenschap, de filosofie en de techniek kunnen kleine gedetailleerde fouten grote gevolgen hebben. Het is dan ook niet toevallig dat er veel autisten in de techniek, de ICT, de filosofie en de wetenschap werken of hebben gewerkt. Temple Grandin maakt in 1 van haar lezingen zelf de opmerking dat we zonder autisten, bij wijze van spreken, nog holbewoners zouden zijn geweest. Deze opmerking maakt ze ten eerste vanwege de opmerkelijke gave van autisten om zeer gedetailleerd te denken, maar ook omdat autisten over het algemeen, volgens haar, vaak onderzoeken en zoals eerder genoemd vaak een zeer goed technisch inzicht hebben. Hierdoor zijn verschillende autisten volgens Grandin verantwoordelijk voor vele belangrijke technische en wetenschappelijke ontwikkelingen. Wat erg jammer is, is dat er in het huidige onderwijs weinig ruimte is voor details, alles moet snel gaan en er is veel waar niet diep op wordt ingegaan. Autisten kunnen hierdoor vastlopen in het onderwijs. Mensen met autisme leren over het algemeen bottom-up. Dit wil zeggen dat ze eerst alle details willen zien en dan pas het grote geheel. Als hier rekening mee wordt gehouden, dan kan een autist zich sneller optimaal ontwikkelen en kan hij/zij een grote meerwaarde hebben in onze samenleving. Zolang hier geen begrip voor is, zal de autist op een minder geschikte manier moeten leren en wat meer details negeren, om, bijvoorbeeld, een diploma te behalen.

Tot slot deelt Temple Grandin autisten in in 3 types:

1.foto realistisch visueel denkers
(met een goed ruimtelijk en technisch inzicht)

2. patroon denkers
(wiskundig en muzikaal)

3. verbale denkers
(spreken gedetailleerd over onderwerpen en kunnen goed verhalen vertellen en schrijven)

Hyperfocus
Een hyperfocus treed vaak op wanneer iemand iets erg interessant en leuk vind. Dit betekent dat je ergens helemaal in opgaat en je omgeving als het ware vergeet. je zit ergens helemaal in en je concentratie is dan juist optimaal. Dit kun je leren aan en uit te zetten om het te gebruiken als voordeel! Dit is een begrip wat veelal wordt gebruikt bij ADHD, maar de gave om gebruik te maken van de hyperfocus wordt ook wel eens toegeschreven aan mensen met autisme. Hierbij kan je denken aan een hyperfocus in het denken en zien in details. Meer informatie over de hyperfocus is te vinden op de pagina over ADHD.

Positieve kanten van autisme:

Naast creativiteit, beelddenken en detail-denken zijn er nog veel andere positieve kenmerken van autisme. Via Google zijn er veel websites te vinden waar positieve kenmerken worden genoemd. Er is misschien naar veel positieve kenmerken nog geen onderzoek gedaan, maar op verschillende websites is informatie vindbaar van persoonlijke verhalen en steekproeven, met daarin veel overeenkomstige positieve kenmerken. Net als bij de negatieve kenmerken heb je als autist vaak een aantal van deze kenmerken. Je hoeft ze dus niet allemaal te hebben. Ik heb de kenmerken die ik het meest ben tegengekomen hier op een rijtje gezet:

  • Creatief
  • Oog voor detail
  • Eerlijk
  • Realistisch
  • Objectief
  • Perfectionistisch
  • Analytisch denken
  • Concreet zijn
  • Leven volgens de regels
  • Goed in deductief redeneren
  • Berekenend
  • Gericht op feiten

Hopelijk kan deze informatie je kijk op autisme veranderen!

Bronnen:
Van Lieshout, T. (2009). Pedagogische adviezen voor speciale kinderen (2e druk). Houten, Bohn Stafleu van Loghum (pp. 275, 277, 278.).

Autisme.nl. (z.j.) Op het web
http://www.autisme.nl/Prevalentiecijfers%20Autisme.html?mnu=tmain100:shome&s=1&l=nl”&HYPERLINK
http://www.autisme.nl/klassiekautisme.html?mnu=tmain100:sovaut50HYPERLINK

Autism South Afrika. (z.j.). Op het web
http://www.autismsouthafrica.org/temple%20grandin.htm

FAQT. (z.j.) Lego bouwsteen voor Autisten (2010). Op het web
http://www.faqt.nl/recent/lego-bouwsteen-voor-autistische-toekomst./

Het middelpunt. (z.j.) Op het web
http://www.hetmiddelpunt.nl/informatie/doelgroepen/ass

Robramaker (2011) ‘Het doel van de DSM 5 is niet om nog meer mensen ziek te verklaren.’ Op het web
http://www.robramaker.nl/dsm-5-niet-meer-mensen-ziek-verklaren/

TED (z.j.) The world needs all kinds of minds. Op het web
http://www.ted.com/talks/lang/dut/temple_grandin_the_world_needs_all_kinds_of_minds.html


creatievechaoot.wordpress.com |alle rechten voorbehouden 2012|