Om te beginnen zal ik de meest gangbare ideëen over AD(H)D schetsen, met name de klachten die samen gaan met AD(H)D. Vervolgens ga ik wat dieper in op de positieve kijk op AD(H)D.

De traditionele kijk op ADHD
ADHD betekent Attention Deficit Hyperactive Disorder. Dit wil zeggen dat de verdeling van de aandacht en concentratie van iemand met ADHD anders is dan bij een gemiddeld persoon. Mensen met ADHD zijn over-beweeglijk en impulsief en in hun hoofd is het vaak chaos. De belangrijkste kenmerken van AD(H)D zijn: snel afgeleid zijn, vanwege het snel reageren op prikkels en een zekere chaos of onrust die zich kan uiten in de gedachten of in het lichaam. Er kunnen problemen zijn met het functioneren van het werkgeheugen, de aandacht, het organiseren, het plannen, het afmaken van taken, het reageren op prikkels, het flexibel kunnen zijn, het opvolgen van instructies, het afremmen van reacties en het aansturen van de motoriek. Door deze zaken kunnen problemen ontstaan in het sociaal-emotioneel functioneren en het leerproces. De variant op ADHD, ADD is bijna hetzelfde als ADHD, maar zonder de H die staat voor hyperactiviteit. Het grootste verschil is zit hem vooral in de manier waarop in het chaotische zich uit. Bij iemand met ADHD keert de chaos meer naar buiten toe en uit het zich onder andere in lichamelijke bewegelijkheid. Bij iemand met ADD uit de chaos zich meer naar binnen toe, waardoor iemand zijn of haar gedachten chaotisch kunnen zijn. Wanneer iemand in een bepaalde mate veel van deze kenmerken heeft, kan er een diagnose ADHD of ADD gesteld worden.

Een andere kijk
Bovenstaand zijn veel voorkomende kenmerken die bij ADHD horen. Toch kan informatie over klachten die bij AD(H)D horen erg negatief klinken en soms overdreven worden. Soms wordt AD(H)D bijvoorbeeld ook in verband gebracht met verslaving of andere problematiek. Nu is het wel zo dat verslaving vaker voorkomt bij AD(H)D-ers, maar verslaving is geen kenmerk behorende bij ADHD. Zo is agressie ook geen kenmerk van ADHD, maar soms wel een gevolg van onmacht en/of onbegrip met betrekking tot ADHD. Je zou het kunnen vergelijken met wanneer een bepaalde type hond sneller last heeft van haaruitval dan een ander type hond. Dat wil niet zeggen dat het type hond wat sneller last heeft van haaruitval er ook altijd last van heeft. Ook is het zo dat kinderen en jongeren die een creatieve chaoot zijn vaker last hebben van problemen met hun zelfvertrouwen. Vermoedelijk heeft dit te maken met de andere manier van denken en leren. Juist doordat deze kinderen hierdoor tegen dingen aanlopen en last hebben van het “anders zijn” worden ze vaak negatief benaderd. Dit heeft gevolgen voor het zelfvertrouwen. Ik heb gemerkt dat het in de praktijk vaker voor lijkt te komen dat iemand een diagnose voor AD(H)D krijgt doordat de omgeving last heeft van de minder leuke kanten van AD(H)D dan dat iemand er zelf last van heeft. Ik geloof dan ook dat als ongeveer 80% van de wereldbevolking zo zou denken, doen en leren als een AD(H)D-er dat de 20% die wij nu normaal noemen een “stoornis” zou hebben. Omdat bij AD(H)D ook positieve eigenschappen horen, vind ik dat het een type mens is. Er zijn gelukkig steeds meer mensen die er zo over denken.

AD(H)D-ers zijn de Jager-Verzamelaars van vroeger
Kinderen met AD(H)D hebben inderdaad een andere manier van reageren op prikkels. Thom Hartmann betoogt dat wat we nu AD(H)D noemen, in feite het normale patroon was van de Jager-Verzamelaars van vroeger. De Jager-Verzamelaars trokken rond (werden later de nomaden), jaagden op dieren en verzamelde voedsel als noten en fruit. Als Jager-Verzamelaar zijn je zintuigen zeer scherp en reageer je op alle prikkels, omdat je dit als Jager-Verzamelaar nodig hebt. 12000 jaar geleden kwam de agricultuur-samenleving (landbouw) op. Die was veel ordelijker en op macht gebaseerd. Daaruit is ons schoolsysteem voortgekomen. Tegenwoordig wordt het Jager-Verzamelaar gedrag vaak gezien als onwenselijk of vreemd, maar als je leefde tussen de Jager-Verzamelaars was dit gedrag zeer voordelig.

In ieder geval zou een AD(H)D-er als Jager-Verzamelaar succesvoller zijn geweest dan een niet-AD(H)D-er. Scherp zijn, impulsief zijn, bewegelijk zijn en snel reageren op prikkels waren allemaal erg belangrijk voor de Jager-Verzamelaars, evenals het hebben van een goed ruimtelijk inzicht en creativiteit. Deze eigenschappen waren belangrijk om goed te kunnen jagen, snel te kunnen handelen, prooien te kunnen achtervolgen, besjes en noten te kunnen vinden tussen de planten en de bomen, om afstanden in te kunnen schatten tijdens het jagen en om bijvoorbeeld snel een geïmproviseerde schuilplaats te kunnen bouwen. Dit zijn allemaal eigenschappen die AD(H)D-ers hebben! Er is een tijdje geleden ook genetisch materiaal gevonden bij Jager-Verzamelaars wat overeen kwam met de genen van AD(H)D-ers.

Bewegelijkheid en een goede conditie
Als jager-verzamelaar heb je natuurlijk aanleg om lichamelijk gezien erg fit te zijn/worden. Wie de cabaret shows van de ADHD-er Jochem Meijer kent, kan denken aan een show waarin Jochem Meijer zo hard fietst op het podium, dat hij een flitspaal verslaat. Wat een conditie heeft die man!
Ook zijn er onderzoekers die zeggen dat bewegen AD(H)D-ers helpt bij de concentratie. Volgens onderzoeker Mark Rapport kan zeer bewegelijk gedrag, zoals wiebelen met de benen, hetzelfde effect hebben als ritalin. Het is dus belangrijk te beseffen dat wanneer een kind met de benen aan het wiebelen is, dit kan betekenen dat hij of zij zich probeert te concentreren.

Hyperfocus
Nog een tip die concentratie en AD(H)D betreft is het gebruiken van de hyperfocus. Dit is een begrip wat steeds meer wordt erkend als kwaliteit die AD(H)D-ers kunnen ontwikkelen. Met behulp van Google is er ruimschoots informatie te vinden over dit begrip. De hyperfocus betekent dat je zo geconcentreerd bent, dat alleen hetgeen waar je mee bezig bent nog voor je bestaat. Alle prikkels van buitenaf komen niet meer binnen. Je kunt hierbij denken aan iemand die heel erg geconcentreerd bezig is met het componeren van een muziekstuk, of iemand die erg geconcentreerd aan het gamen is. Als je dan iets vraagt aan deze persoon, zelfs wanneer je er vlak naast staat, dan kan deze persoon je letterlijk niet horen, omdat de focus zo is gericht op hetgeen waar deze persoon mee bezig is. Dit kan heel erg lastig zijn, vooral wanneer je iets aan je kind wil vragen en het maar moet blijven herhalen. In dit geval raad ik aan je kind even (voorzichtig) vast te pakken, recht in de ogen aan te kijken en het vervolgens nog een keer te vragen. Het positieve van de hyperfocus is echter dat je kan leren om het aan en uit te zetten. Hiervoor is het van belang de hyperfocus te leren herkennen. Als je weet wat je denkt en voelt wanneer je in een hyperfocus komt, dan kan je jezelf trainen om deze gedachten en gevoelens bij jezelf op te roepen en ze in zetten bij minder leuke bezigheden. Om vervolgens weer uit de hyperfocus te komen kun je een wekker zetten, iemand vragen je even aan te raken en tegen je te zeggen dat je het weer los mag laten, of je kan zelf een andere manier verzinnen om er weer uit te komen. Ik heb mijzelf ooit aangeleerd om de hyperfocus te gebruiken bij het volgen van colleges. Dat heeft ervoor gezorgd dat ik soms direct na een college bijna letterlijk kon herhalen wat er was verteld in een college, omdat de hyperfocus er voor kan zorgen dat je alles binnen kan krijgen wat er wordt verteld.

Positieve kanten bij AD(H)D:

Naast aanleg voor een hyperfocus en een goede conditie, zijn er meerdere positieve kanten bij AD(H)D. De meest bekende is creativiteit. Holly White en Priti Shah hebben in 2011 een onderzoek gedaan waarbij ze studenten op 10 verschillende gebieden van creativiteit hebben getest. Ze hebben studenten met en zonder AD(H)D getest. Er is uit hun onderzoek gebleken dat de studenten met AD(H)D op bijna alle gebieden creatiever waren!

Ook denken mensen met AD(H)D voornamelijk in beelden. Een Amerikaanse AD(H)D specialist, George Dorry, zat samen met Linda Kreger Silverman in diverse onderzoeksteams. Beide zijn van mening dat iedereen met AD(H)D de voorkeur heeft om te denken in beelden (met de rechter hersenhelft). Klik hier voor meer informatie over beelddenken en de voordelen ervan.

Verder zijn er nog veel meer positieve kenmerken die worden toegeschreven aan AD(H)D. Via Google zijn veel websites te vinden die positieve kenmerken noemen. Er is naar veel positieve kenmerken misschien geen officieel onderzoek gedaan, maar op verschillende websites is informatie vindbaar van persoonlijke verhalen en steekproeven waarin veel overeenkomstige positieve kenmerken staan. Net als bij de negatieve kenmerken heb je als AD(H)D-er vaak een aantal van deze positieve kenmerken. Je hoeft ze dus niet allemaal te hebben. Ik heb de kenmerken die ik het meeste ben tegengekomen hier op een rijtje gezet:

  • Creatief
  • Spontaan
  • Empathisch
  • Sterke intuïtie
  • Plezier en gevoel voor humor hebben
  • Goed in het vinden van nieuwe oplossingen
  • Goed in crisissituaties
  • Niet lang boos
  • Energiek
  • Open
  • Gedreven en enthousiast
  • Eerlijk

Hopelijk kan deze informatie je kijk op AD(H)D veranderen!

Bronnen:
Van Lieshout, T. (2009). Pedagogische adviezen voor speciale kinderen (2e druk). Houten, Bohn Stafleu van Loghum (pp. 183).

ADHD en beelddenken (z.j.) Op het web
http://web.mac.com/beelddenken/site/homepage/Artikelen/2008/1/8_ADHD_en_beelddenken.html

Goedgevoel.be (2012). Beweging verbetert concentratie ADHD-kinderen (2009). Op het web
http://www.goedgevoel.be/gg/nl/61/ADHD/article/detail/819966/2009/04/15/Beweging-verbetert-concentratie-ADHD-kinderen.dhtml

Hartmann, T. (1994). Normal people: The origins of agriculture. Op het web.
http://www.thomhartmann.com/articles/1994/01/normal-people-origins-agriculture

Hooggevoelig.nl (z.j.) Op het web
http://www.hooggevoelig.nl/drupal6/hsp-kinderen

Zaplog.nl (2009) Creativiteit is een positieve kant van ADHD (2001). Op het web
http://zaplog.nl/zaplog/article/creativiteit_is_een_positieve_kant_van_adhd

creatievechaoot.wordpress.com |alle rechten voorbehouden 2012|