Iets waar alle creatieve chaoten tegenaan kunnen lopen is het gevoel dat je, in meer of mindere mate, “anders” bent, of het gevoel dat anderen jou “anders” vinden. Soms kan de creatieve chaoot worden ervaren als anders, raar, of zelfs als irritant of vervelend. Voor de creatieve chaoot kan dit erg vervelend of pijnlijk zijn. Sommige creatieve creatieve chaoten kunnen het gevoel hebben dat ze constant met een masker op moeten leven. Dingen een beetje anders doen hoort vaak juist bij wie de creatieve chaoot is en dat kan juist erg leuk zijn.

Waarom anders?

Vaak hoor je over kinderen die “anders” zijn, dat ze “probleemkinderen” of “zorgkinderen” zijn. Ze gedragen zich anders en leren vaak anders. Maar het is ook zo dat mensen die over het algemeen worden beschouwd als “normale mensen” ook een hoop kenmerken hebben waar je tegenaan zou kunnen lopen. Het schijnt zo te zijn dat deze mensen, in vergelijking tot creatieve chaoten, vaak minder creatief zijn, minder technisch inzicht hebben en minder fantasie hebben, op een andere manier communiceren, minder snel kunnen reageren, vaak minder goed zijn in wiskunde, minder kunstzinnig zijn en meer. Veel hiervan is zelfs wetenschappelijk bewezen. Het komt er dus op neer dat de creatieve chaoot een heleboel dingen juist beter kan dan een “gemiddeld mens”. Hiermee wil ik niet zeggen dat de creatieve chaoot per definitie beter is dan anderen, maar ook zeker niet minder. Hetgeen waar de meerderheid minder goed in is, valt alleen niet zo op. Persoonlijk denk ik dat ieder mens zijn eigen kwaliteiten heeft en dingen heeft waar hij/zij minder goed in is.

Wat als er in een parallelle wereld een omgekeerde “neurodiversiteit” zou zijn ten opzichte van onze wereld? Daar zou dan ongeveer 85% van de wereldbevolking bestaan uit creatieve chaoten. De overige 15% zou dan zijn zoals we een “gemiddeld, normaal mens” beschouwen. In deze omgekeerde wereld, zou deze 15% tijdens het opgroeien de groep met “probleemkinderen” en “zorgkinderen” zijn. Waarschijnlijk zou het hele onderwijssysteem zijn afgestemd op creatieve chaoten. Leren zou veel meer gaan via beelddenken, het leren gebruikmaken van de hyperfocus, het leren ontwikkelen van een fotografisch geheugen, meer gericht zijn op details en waarschijnlijk zou er dieper op onderwerpen worden ingegaan. De overige 15% zou dan juist niet goed kunnen meekomen in het onderwijs. Ook zou het gedrag van deze overige 15% kunnen worden beschouwd als raar. Iemand in deze wereld zou daarop weer kunnen zeggen dat deze 15% ook talenten heeft, zoals goed zijn in taal, kort en bondig samenvatten, orders opvolgen, op tijd komen, geordend zijn, mensen aanvoelen op het juiste moment en natuurlijk nog veel meer.

Het nut van verschillen

Naar mijn idee is het goed als verschillen tussen mensen worden erkend, maar ze moeten ook worden geaccepteerd. In het onderwijs is het soms lastig om rekening te houden met verschillen, omdat ieder kind op een eigen manier leert. Er zijn tegenwoordig wel vernieuwende onderwijs-initiatieven waar meer ruimte is voor verschillende manieren van leren. Ook in het reguliere onderwijs wordt er steeds meer gebruik gemaakt van concepten als ‘de meervoudige intelligenties’ van Howard Gardner. Gardner gaat er vanuit dat er 9 verschillende intelligenties zijn en dat ieder mens 1 of meer intelligenties heeft waarin hij/zij kan uitblinken.

Verder zijn verschillen tussen mensen essentieel bij het samenwerken en samenleven. Als iedereen hetzelfde zou willen en kunnen, dan zouden een hoop functies niet meer vervuld worden en dan zou er een hoop ruzie ontstaan over wie wat mag doen. Vaak is gebleken dat samenwerking beter gaat als verschillende mensen met verschillende kwaliteiten met elkaar samenwerken, ten opzichte van wanneer mensen veel op elkaar lijken. De Belbin teamrollen zijn hier een goed voorbeeld van. Belbin gaat er vanuit dat er 8 verschillende type mensen zijn in een samenwerking. Als deze types allemaal met elkaar in een project zitten, dan verloopt een project veel efficiënter dan wanneer er 1 of meerdere van deze types/teamrollen ontbreken.

Wanneer de creatieve chaoot zou worden gezien als een type mens met net zo veel kwaliteiten als een “normaal” mens (in plaats van de volledig  negatieve benadering van autist of ADHD-er of iets dergelijks), dan zou er meer ruimte zijn voor de kwaliteiten van de creatieve chaoot. Er zou ook meer ruimte zijn voor de ontplooiing en de ontwikkeling van de kwaliteiten die zo’n grote meerwaarde kunnen hebben voor onze samenleving! Helaas voor de creatieve chaoot is er vaak onbegrip voor het “anders zijn”.

Waar kan een creatieve chaoot tegenaan lopen in contact met anderen?

De creatieve chaoot kan bijvoorbeeld kritiek of feedback krijgen op de volgende punten:

Het feit dat hij/zij verstrooid of warrig is, veel praat, druk of onrustig is, zich teveel terugtrekt, te veel in zijn/haar eigen fantasie zit, te veel in zichzelf gekeerd of juist te veel aanwezig is, te chaotisch is, te snel praat, docenten aanvult of verbetert, veel taalfouten maakt, te perfectionistisch is, te diep op zaken in wil gaan en/of veel vragen stelt, kan allemaal genoemd worden bij de vier verschillende labels (en dat zijn slechts enkele voorbeelden). Tevens kan hij/zij vaker aangewezen worden als bron van miscommunicatie en hier feedback of kritiek over krijgen, omdat een creatieve chaoot vaak ook op een iets andere manier communiceert.

Bovenstaande opsomming komt voort uit eigen ervaringen en verhalen van bekenden. Ieder type creatieve chaoot kan tegen een paar of meerdere van deze kritiekpunten aanlopen, doordat dit allemaal voort komt uit kenmerken die horen bij creatieve chaoten. Natuurlijk is het niet altijd verkeerd om aan 1 of meerdere van deze punten te werken… zolang je maar wel jezelf kunt blijven en zolang er maar begrip is voor het feit dat deze punten ook horen bij wie de creatieve chaoot is EN dat het lang niet altijd zo makkelijk is om daar verandering in aan te brengen.

Ook kun je bij creatief en chaotisch denken aan associatief denken. Dit is iets wat niet per definitie hoort bij een creatieve chaoot, maar we zijn weinig creatieve chaoten tegengekomen die niet veel associatief denken. Een creatieve chaoot heeft vaak snel allerlei associaties bij verschillende woorden, tekens en gespreksonderwerpen. Ook kan een creatieve chaoot vaak makkelijk over allerlei verschillende onderwerpen door elkaar heen praten. Hij of zij springt gewoon even naar een ander onderwerp en kan even later weer verder met een eerder besproken (soms ook abrupt onderbroken) onderwerp. Voor mensen die niet goed kunnen schakelen tussen verschillende onderwerpen (of mensen die dan vergeten waar de andere onderwerpen over gingen) kan dit erg lastig of verwarrend zijn. Dit kan ook chaotisch overkomen.

Tips voor omgaan met anderen

Ik heb vaak gehoord van andere creatieve chaoten dat ze er tegenaan lopen dat er vaak iets “mis” gaat in een groep of met andere niet-creatief chaoot mensen. Ook ik herken dit. Ik heb andere creatieve chaoten vragen gesteld over wat zij doen om hiermee om te gaan. Vaak is het zo dat de creatieve chaoot juist goede bedoelingen heeft en dat deze goede bedoelingen niet altijd volledig begrepen worden. Soms kan intolerantie voor het karakter van een creatieve chaoot escaleren tot conflicten, ruzie, of pesten bij kinderen.

Een aantal tips die mogelijk kunnen helpen:

-Accepteer jezelf en blijf jezelf als je onder familie en vrienden bent.

-Probeer in een werk- of studiesituatie te zoeken naar een balans tussen je eigen gewoontes en aanpassing in gedrag mbt wat de groep van je wil zien. Doe dit, zodat je toch nog deels jezelf kunt blijven en zodat je niet jezelf verliest of ongelukkig hoeft te worden doordat je jezelf niet kan zijn. Probeer zelf te ontdekken hoe ver je hier in kan en wilt gaan.

-Probeer uit te leggen dat je dingen anders doet en waarom, maar hou het kort en bondig. Herhaal wel af en toe wat je van je omgeving verwacht (als je bijvoorbeeld wil dat ze het tegen je zeggen wanneer je te veel praat, dan is het handig om dit te herhalen en om duidelijk te maken dat je het niet erg vindt als ze dit doen).

-Probeer te beseffen dat “normaal zijn” of “even niet jezelf zijn” ook heel handig kan zijn in een zakelijke sfeer, zoals op het werk. Oefenen met ander gedrag kan erg moeilijk zijn, maar wel voordeel opleveren (zolang je maar buiten die zakelijke sfeer jezelf kan blijven).

-Besef dat je als creatieve chaoot niet (of minder) gevoelig bent voor groepsnormen en ongeschreven regels en dat je bepaalde signalen niet (of minder goed) aanvoelt. Een creatieve chaoot is vaak in alle situaties en in elke context zichzelf. Dit kan zowel veel voordeel als nadeel opleveren.

-Misschien voel je niet alles altijd aan, maar bedenk dat je waarschijnlijk wel heel empathisch kan zijn als je om iemand geeft. Sommige creatieve chaoten zijn eigenlijk meer empathisch dan anderen. Maar omdat het soms te veel kan zijn, kan een creatieve chaoot zich juist (on)bewust afsluiten voor deze empathische vermogens.

-Kom voor jezelf op! Probeer geen verwijten te maken, maar uit te leggen hoe jij je voelt en wat je wel en niet kan. Soms wordt een sociale vaardigheidstraining of een assertiviteits-training aanbevolen als je niet goed voor jezelf op kunt komen.

-Ontdek voor jezelf wat je grenzen zijn op het gebied van kritiek en het ontvangen van feedback. Je kunt bijvoorbeeld aan mensen uitleggen dat je niet meer dan twee kritiek/feedback punten in 1 keer te horen wilt krijgen, omdat je het anders te veel of te pijnlijk vindt.

-Laat mensen ondertussen zien dat je het wel goed bedoelt door ze bijvoorbeeld af en toe te helpen met het 1 of het ander. Of door ze advies te geven. Jij hebt waarschijnlijk wijsheden die hun niet hebben.

-Voor de impulsieve CCers: Probeer zo veel mogelijk ideeën en impulsieve uitspattingen op te schrijven, of in je hoofd tegen jezelf te zeggen, voordat je het uitvoert of het eruit flapt. Als je het op hebt geschreven (of als je het tegen jezelf hebt gezegd in je hoofd) en er dan nog eens naar kijkt, dan kan je beter inzien of het echt op dat moment moet en of het überhaubt verstandig is. Misschien lukt het niet direct, maar oefening baart kunst! Ook is het handig om alleen op specifieke momenten te oefenen. Als je de hele dag op jezelf moet letten, word je doodmoe en als je langzaam opbouwt met oefenen, dan lukt het steeds beter zonder dat je er veel moeite voor hoeft te doen.

-Voor degenen die juist veel twijfelen en meer zouden mogen durven: ook hiermee kun je oefenen. Ieder mens heeft wel eens twijfels en durft wel eens iets niet te doen of te zeggen op momenten dat ze dat wel zouden willen. Een voorbeeld hiervan is wanneer er iets gebeurt op straat of in de bus (bijvoorbeeld wanneer iemand wordt uitgescholden of gediscrimineerd en jij er wat van wil zeggen, of wanneer je een onpopulaire mening hebt). Over het algemeen bieden mensen zichzelf of anderen geen hulp in een dergelijke situatie, omdat ze bang zijn dat het raar is, het niet hoort, of omdat er een ander soort blokkade zit. Als je tegen jezelf zegt dat je hier anders in wilt zijn dan anderen, dan kan je jezelf dwingen om toch te doen wat jij zelf belangrijk vindt. Het is een drempel waar je overheen moet en soms moet je jezelf echt dwingen om het toch gewoon te proberen. Na een paar keer gaat het steeds makkelijker. In principe kan je door te oefenen bijna alles leren durven wat je zou willen. Gedachtes die eventueel kunnen helpen zijn: ‘Ieder mens heeft twijfels en ieder mens maakt wel eens fouten, dus ook dat is niet erg’, ‘het gaat erom wat ik vind en wat ik wil en niet om wat anderen vinden’ en soms kun je ook gewoon denken: ‘komop je kan het!’ of ‘stel je niet aan, je durft wel’. De gedachtes die kunnen helpen zijn natuurlijk voor iedereen anders. Door uitproberen kom je erachter welke gedachtes het beste werken.

-Om je beter te gaan voelen over jezelf: maak af en toe een lijstje met alles wat je positief vindt aan jezelf, voeg hier eventueel ook complimenten van anderen aan toe. Lees het lijstje wekelijks door en probeer er steeds meer aan toe te voegen. Zeg ook vaak tegen jezelf dat je goed bent zoals je bent. Je kan ook elke avond voor het slapen gaan even tegen jezelf benoemen wat er die dag goed ging, waar je tevreden over bent en wat je goed gedaan hebt die dag.

– Voor problemen in een groep: als alles echt dusdanig is geëscaleerd dat je je niet meer veilig voelt in een groep, maak dan voor jezelf de keuze: of doorgaan op de automatische piloot en je thuis bijvoorbeeld lekker uitleven, of kijken of je uit de groep kan stappen. Zo lang het niet geëscaleerd is kun je het beste vragen stellen over wat je niet begrijpt. Stel dan niet te veel vragen achter elkaar (anders kunnen mensen het te veel vinden). Vraag eventueel of iedereen een korte handleiding van zichzelf wil maken (je doet dat zelf dan ook). Hierin kan iedereen een paar dingen zetten die ze belangrijk en fijn vind in contact met anderen en een aantal dingen die ze lastig vinden. Als de drempel om dit daadwerkelijk op te schrijven te hoog is, kun je ook vragen of er een vergadering of groepsgesprek kan plaatsvinden waarin dit besproken wordt. Je kan ook voor jezelf aantekeningen maken over waar je bij anderen rekening mee kan en wil houden. Als je daarnaast ook voor jezelf op blijft komen en duidelijk maakt wat jij van hen nodig hebt kun je er wellicht samen uitkomen.

-Accepteer verder dat je als creatieve chaoot nog vaker tegen dergelijke zaken aan kan lopen, maar dat je niet de enige bent. Vergeet niet dat er steeds meer mensen vechten voor waardering voor de creatieve chaoot. Vergeet verder nooit hoe speciaal je bent!

-Durf te geloven in jezelf…

Waardering is ook zeer belangrijk:

  • Ons brein reageert met voorrang op emotionele situaties en die onthouden we ook het beste.
  • Een positief gevoel werkt stimulerend bij het leren.
  • Een negatief gevoel werkt vaak demotiverend.

Bronnen:
Vreugedenhil, K. (2008). Hersenonderzoek en Jenaplan (in tijdschrift: mensen kinderen, voor en door Jenaplan onderwijs).

TOM Onderwijs Anders (z.j.) http://www.teamonderwijs.nl/?pag=65 Op het web.

PDS (2011) http://www.democratischescholen.nl/ Op het web.

Ik leer in beelden.nl (2012) http://www.ikleerinbeelden.nl/blog/2010/10/09/meervoudige-intelligentie-howard-gardner/ Op het web.

Thesis (2012) http://www.thesis.nl/belbin/ Op het web.

creatievechaoot.wordpress.com |alle rechten voorbehouden 2012|

Advertenties